Khói đốt đồng cay nồng đôi mắt

Blog Radio – Ngày ngày tôi miệt mài cày xới trên cánh đồng tri thức còn ba má thì vất vả trên ruộng đồng quê hương.
***
Tôi sinh ra và lớn lên ở miền quê nghèo yên ả. Ba má tôi là nông dân chính hiệu, chất phác, thật thà. Mỗi sáng, khi tôi còn co ro vùi mình vào chăn ấm là ba đã ra đồng. Tôi quen thuộc với bước chân của ba, âm thanh của đôi dép cao su kêu lẹp xẹp trên sân gạch. Ba ra tới ngõ con chó Vện sủa một vài tiếng như lời tạm biệt.
Má thì không ra đồng sớm như ba. Má còn phải chuẩn bị bữa sáng cho cả nhà. Chẳng nem công chả phượng, chẳng sơn hào hải vị gì hết nhưng bao giờ các món ăn của má cũng làm tôi thích mê. Hôm thì má nấu bắp với đậu đen, vị bắp non ngọt nhẹ kết hợp với vị bùi bùi của đậu đen, thêm chút muối đậu phộng nữa thì ngon không gì bằng. Có hôm má nấu xôi nếp với khoai mì, vị dẻo của nếp quyện với khoai mì ăn mãi không chán. Sang trọng hơn thì má làm cơm chiên, ăn  kèm là có rô kho keo mặn mặn ngọt ngọt. Làm xong bữa sáng, má để riêng phần tôi một phần rồi lại tất tả chuẩn bị nước uống, thức ăn ra đồng để kịp giờ làm.
Sau khi ăn sáng xong, tôi lại cùng các bạn đến trường. Con đường đến lớp ngang qua cánh đồng mà ba má tôi đang làm việc. Tôi nhận ra cái dáng liêu xiêu của ba má trên đám ruộng ở phía xa. Có hôm tôi còn thấy dường như má đang vẫy tay với tôi. Những lúc như vậy chẳng hiểu tại sao tôi không thèm vẫy lại vì sợ nhầm người rồi tụi bạn nó trêu chọc. Giờ nghĩ lại thấy mình đúng thật là trẻ con.
ghj
Những buổi chiều nghỉ học tôi theo ba má ra đồng. Hôm thì tôi lang thang cùng tụi bạn chăn bò, có hôm lại đi bắt cào cào nghịch cánh, bẻ chân. Có chiều thì lội mương bắt ốc để chiều về luộc với sả và lá bưởi cho cả nhà cùng ăn. Thấy tôi dang nắng ba má la hoài. Tui nhe răng cười hì hì rồi ba má cũng cho qua.
Tôi lớn lên theo thời gian, rảnh rỗi tôi lại ra đồng nhưng đã biết phụ việc cùng ba má. Nhìn ba má người mướt mồ hôi vì nắng, lưng khom mặt vuông góc với trời, tôi xót xa vô cùng. Nhưng lúc nào ba má cũng lạc quan vui vẻ, vừa làm vừa nói chuyện rôm rả. Cả những bữa cơm ba má cũng dành nhiều thời gian để tính xem vụ tới nên làm giống gì? Lúa bệnh như vậy thì nên làm sao? Lần sau nên cấy thế nào cho lúa mau phát triển? Nhiều lúc tôi cứ ngỡ ba má như những kĩ sư nông nghiệp.
Ngày mùa, ruộng đồng vui như hội. Tiếng gọi nhau í ới, tiếng nói cười rôm rả, tiếng máy tuốt lúa ào ào, tiếng xe chở lúa nổ vang khắp đồng. Người cắt, người gánh nhộn nhịp vô cùng. Từng bó lúa trĩu hạt được gom lại thành đống để chờ máy tuốt lúa. Vác từng bó lúa cho lên máy tôi phải chạy thật nhanh, mệt nhưng hào hứng vô cùng. Lâu lâu tôi lại bắt gặp ánh mắt rạng ngời của ba má khi lúa được mùa như mong đợi. Giữa cái nắng oi nồng ai cũng mồ hôi ướt áo nhưng tất cả đều hối hả và làm hết sức mình cho việc mau chóng hoàn thành.
Tôi vào cấp ba trường huyện xa gia đình xa ba má, xa dần những hình ảnh quen thuộc về cánh đồng. Phố huyện nhộn nhịp tàu xe, ngày nào cũng có âm thanh ồn ã từ sáng đến tối nhưng sao xa lạ và buồn chán. Nhiều lúc tôi thèm khoảng trời trong lành và mát nhẹ như khi đi dạo đồng làng vào mùa lúa trổ.
Khói đốt đồng cay nồng đôi mắt Xa rồi mới cảm thấy yêu hơn nơi mình đã sinh ra và lớn lên. Và cũng càng lớn tôi càng biết trân quý sự gian khổ vất vả của ba má. Mỗi tháng về thăm nhà tôi lại được nghe tiếng bước chân quen thuộc của ba khi tờ mờ sáng, được ngửi mùi thức ăn thơm nồng len vào mũi khi má đang loay hoay dưới bếp. Và lần nào cũng vậy má luôn chuẩn bị gạo để tôi mang xuống chỗ trọ ăn dần. Cảm giác ấm áp ấy có lẽ đến suốt đời tôi cũng không thể nào quên được.
Tốt nghiệp Sư phạm tôi may mắn trở thành ông giáo làng. Trường gần nhà nên kí ức ngày nào nay trở về nguyên vẹn. Mỗi ngày tôi lại đi trên con đường quen thuộc ngang qua đồng làng để đến trường. Bốn mùa thay đổi, cánh đồng quê cũng thay đổi theo. Gieo hạt, lúa xanh, lúa trổ rồi vàng rực cả cánh đồng. Sau thu hoạch đồng trơ gốc rạ. Trâu bò thung thăng đi khắp nơi. Chim sẻ từng đàn bay về tìm hạt rơi vãi. Xa xa, khói đốt đồng theo gió thơm nồng.
Ngày ngày tôi miệt mài cày xới trên cánh đồng tri thức còn ba má thì vất vả trên ruộng đồng quê hương. Có vụ mùa thành công và cũng nhiều những vụ mùa thất bát. Gió sương mưa nắng làm tóc ba má bạc nhiều. Dáng của ba má ngày càng liêu xiêu, biết bao vết chai trên đôi bàn tay thô ráp và biết bao vết hằn để lại trên gương mặt ba má.

Giờ đây cuộc sống hiện tại cũng đã bớt vất vả hơn xưa. Vậy mà ba má vẫn chăm chỉ và miệt mài cày cấy. Nhiều lần tôi bảo ba má thôi thì nghỉ ngơi nhưng ông bà cứ cười hề hề: “Làm cho vui, cho có sức khỏe. Ngày nào không ra đồng ra ruộng là chịu không nổi, đi miết rồi quen.”
Cứ ngỡ mãi bình yên nhưng rồi ba đột ngột qua đời sau cơn bệnh kéo dài chưa được tháng. Mất ba, ruộng đồng bơ vơ vì thiếu người chăm sóc. Má hụt hẫng cứ khóc hoài khi nhìn cái cày, cái cuốc nên chẳng thiết tha gì đồng ruộng. Tôi biết má sợ, sợ không chịu được nhớ thương khi nhìn thấy ruộng đồng mà ba má gắn bó suốt bao nhiêu năm tháng.
Mỗi ngày tôi chông chênh đi trên con đường quen thuộc. Mỗi lần ngang qua đồng làng hình ảnh thân thương cứ hiện ra trước mắt, ngỡ như dáng nhỏ liêu xiêu của ba vẫn còn cặm cụi trên đám ruộng. Làm sao có thể xóa bỏ được những vùng kí ức đậm sâu đã ghim cài quá chặt vào tiềm thức.
“Thời thơ ấu của tôi, có cánh diều tung bay trong gió, có đồng cỏ xanh tươi. Những buổi chiều nằm yên trên cỏ, nhìn trời cao xanh thẳm, mơ màng…”. Những câu hát ngô nghê ngày nào bất chợt ùa về khi chiều nay tôi đi ngang cánh đồng thơ dại. Mọi thứ vẫn nguyên vẹn như xưa, chỉ là trong làn khói đốt đồng mờ ảo tôi nhận ra mắt mình cay nồng. Mọi thứ xung quanh trở nên nhòa nhạt phải chăng vì khói hay vì nỗi nhớ làm đau nhói nơi tim. Ba có biết không ba ơi?
©
Lê Thành Ngọc – Blog Radio
Mời xem thêm chương trình:

Quê hương trong tôi bình yên đến lạ