Chuyện Ngoại Ngữ

Tác giả: Võ tòng đánh mèo

CHUYỆN NGOẠI NGỮ

Bọn trẻ bây giờ đi mầm non đã được dạy tiếng Anh rồi, chứ thời của tôi, mãi tới khi vào cấp 3, tức là lớp 10, tôi mới được học những từ tiếng Anh đầu tiên (nói là “những từ đầu tiên” có vẻ cũng chưa đúng lắm, bởi thực ra trước đó – qua phim ảnh – tôi cũng đã biết được một vài từ, kiểu như: “Oh Yes!”, “Come On”, “I’m coming…”. Với một thằng nhà quê từ nhỏ chỉ quen với kênh mương, đồng ruộng, sáng lội sông vớt bèo cho heo, chiều lên đê hót phân trâu cho cá thì học tiếng Anh trở thành cái gì đó nó xa xôi và gian nan ghê gớm.

Tôi thường ngồi trước cửa nhà học từ mới oang oang: “Ai là tôi, tôi là ai, họ là dây, chúng ta là ớt, say là nói, nói là say, hiếp là giúp, giết là kêu, trẻ con là cứt…”. Mẹ tôi đang cào thóc ngoài sân nghe tôi học thì lắc đầu, bảo: “Tưởng tiếng Anh, tiếng Tây nó văn minh thế nào, hóa ra toàn hiếp với giết, lại còn coi trẻ con như cứt”.

Mấy cái phiên âm ấy là do tôi nhanh tay chép lại được khi cô giáo đọc từ mới trên lớp. Cô giáo tiếng Anh đầu tiên của tôi vốn tốt nghiệp sư phạm khoa tiếng Pháp, cô có người quen trong ban giám hiệu nên được nhận vào dạy ở trường cấp 3 của bọn tôi. Nhưng trường tôi khi đó không có môn tiếng Pháp, chỉ có Anh và Nga, mà Anh thì biên chế hết rồi, không chen vào được nữa, nên cô đành học cấp tốc một khóa tiếng Nga rồi vào trường làm giáo viên tiếng Nga. Thật may cho cô giáo tôi là vài năm sau, một bà giáo viên tiếng Anh của trường tôi bị đi tù, nên thừa ra một suất biên chế tiếng Anh, thế là cô giáo tôi lại học cấp tốc một khóa tiếng Anh để chuyển sang làm giáo viên Anh. Thành ra, cô giáo tôi nói tiếng Anh nghe rất giống tiếng Nga, còn nói tiếng Nga thì lại cứ như như là tiếng Pháp…

Ngoài cách ngồi dạng háng ở cửa đọc như con vẹt ra thì tôi cũng tự mày mò cho mình một số cách nhớ từ khác. Chẳng hạn như từ Security: tôi tự phiên âm nó thành Sờ-cu-rờ-ti. Ai hay sờ cu rờ ti? Chính là mấy bác bảo vệ đứng canh ở chợ, khi nghi ngờ ai đó ăn cắp đồ, bác sẽ sờ cu rờ ti khắp người để kiểm tra. Bởi thế, Security nghĩa là “bảo vệ”. Với từ “ant” – tức là “kiến” – thì tôi nhớ bằng cách liên tưởng tới tên một huyện của Hải Phòng: huyện Kiến Ant. Liquid tôi tự phiên âm thành Ly-cứt, và tôi liên tưởng tới con bé Ly – em họ tôi, nó bị tiêu chảy kinh niên, cứt nó thường xuyên ở dạng lỏng, bởi vậy, Liquid nghĩa là “chất lỏng”. Với từ December – tôi đọc là “Đi xem bơi” – thì nó liên quan tới hội làng tôi, ở hội làng có tổ chức cuộc thi bơi, diễn ra vào đúng tháng mười hai, bởi vậy, “Đi xem bơi” là “tháng mười hai”…

Học từ mới chăm chỉ và “sáng tạo” vậy, nhưng thành quả tôi nhận được lại không ngọt ngào cho lắm. Ví như cái lần tôi đi thi tin học, phần soạn thảo văn bản, hì hục làm cả tiếng đồng hồ, lúc gần xong thì cái máy tính nó hiện lên cái câu hỏi tiếng Anh gì đó tôi không dịch được, chỉ biết là nó bắt tôi chọn giữa “Yes” và “No”, tôi nghĩ chắc nó hỏi tôi có muốn làm bài nữa không, tôi chọn “No”: thế là xong, toàn bộ bài của tôi mất sạch. Về sau tôi mới biết cái câu đó là máy tính nó hỏi tôi có muốn lưu lại nội dung tôi vừa làm hay không.

Rồi cả cái lần lớp tôi có đoàn cán bộ trên phòng giáo dục về dự giờ, cô giáo đặt một câu hỏi tiếng Anh đại ý là sau này lớn lên bạn mơ ước làm nghề gì. Câu này với tôi quá dễ, vì từ lâu, tôi đã rất ngưỡng mộ chú Tuấn – người giàu nhất làng tôi. Tất cả các quán ghi lô đề ở làng tôi đều là chi nhánh tay chân của chú Tuấn. Đánh bao nhiêu điểm, thậm chí cắm cả nhà, cả xe để đánh thì chú Tuấn cũng sẵn sàng ôm hết. Nói chung, chú Tuấn là một chủ đề rất có uy và được dân chơi trong và ngoài làng kính nể, nên không chỉ tôi mà rất nhiều đứa trẻ trong làng tôi đều ước mơ sau này lớn lên sẽ trở thành một chủ đề giống như chú.

Tôi giơ tay xung phong rồi đứng lên dõng dạc trả lời: “I want to be a topic”. Trả lời xong thì tôi thấy cô giáo cũng như mấy cán bộ của phòng giáo dục mặt cứ nghệt ra như ngỗng đực, chắc là không hiểu gì. Tôi lại phải giải thích cụ thể rằng “topic” là chủ đề – một nghề nhàn hạ, nhanh giàu, và rất được nể trọng. Cô nghe xong thì cầm viên phấn ném thẳng vào mặt tôi, đuổi tôi ra khỏi lớp. Đó cũng là lần cuối cùng tôi được giơ tay phát biểu trong tiết dự giờ của cô.

Hồi ấy tôi cũng biết là học tiếng Anh muốn nói giỏi thì phải chịu khó thực hành với Tây, nhưng quê tôi thóc lúa, lợn gà nhiều, chứ Tây thì bới đâu ra? Ấy thế mà hôm ấy, khi lớp tôi đang lao động dọn cỏ trước cổng trường thì tự nhiên có hai thằng Tây lạc đường tiến lại gần hỏi thăm gì đó. Nhìn thấy Tây, mắt tôi sáng lên như một thằng cuồng dâm bị nhốt trong cũi sắt lâu năm nay được thả ra và thả đúng vào căn phòng có Ngọc Trinh đang tắm. Tôi lao đến đứng trước mặt hai thằng Tây, rồi phọt ra một tràng tiếng Anh với giọng đầy tự tin. Tôi nói xong, hai thằng Tây nhìn nhau lắc đầu hoang mang, ngơ ngác. Cũng may, lúc ấy cô giáo tiếng Anh của tôi xuất hiện, cô bắt tay hai thằng Tây, rồi nói câu gì đó rất dài. Đúng là cô nói có khác, hai thằng Tây không còn hoang mang ngơ ngác nữa mà chúng nhăn mặt, cau mày lại, xong lắc đầu vẻ ngán ngẩm rồi bỏ đi. Trước khi đi, chúng còn lẩm bẩm câu gì đó tôi không hiểu, vì chỉ nghe được hai từ là “shit” với “fucking” gì đó…

Tôi hỏi cô giáo là sao cô trò mình nói mà bọn Tây nó không hiểu vậy, thì cô ân cần giảng giải: “Tiếng Anh nó cũng giống tiếng Việt mình vậy: Tiếng Việt có giọng Bắc, giọng Nam, giọng Nghệ An, Quảng Bình, giọng của đồng bào dân tộc Khơ Me miền núi. Cùng là người Việt nhưng em nghe mấy bà con Khơ Me nói em có hiểu gì không? Thì mấy thằng Tây ấy cũng vậy: chúng nó nói tiếng Tây, nhưng là Tây thuộc dân tộc thiểu số miền núi, còn chúng ta nói tiếng Tây phổ thông, chúng nó không hiểu là đúng”.

Hồi thi tốt nghiệp phổ thông, tôi được 5 điểm môn tiếng Anh, vừa đủ có cái bằng tốt nghiệp trung bình. Để đạt được điểm số ấy thì công lao lớn nhất phải thuộc về cô giáo tôi – người đã tận tình dạy dỗ tôi từ cái thời một chữ tiếng Anh bẻ đôi tôi còn chưa biết. Sau nữa là nhờ nỗ lực học tập của bản thân tôi, và cuối cùng, một phần nhỏ thôi, ấy là nhờ tôi đã chép được bài của cái thằng ngồi cạnh – tất nhiên thằng này học lớp khác, chứ mà học lớp tôi thì nó khác quái gì tôi…